Kinderen betrekken bij het afscheid

In mijn werk merk ik vaak dat ouders zoeken naar een manier om hun kinderen mee te nemen in alles wat er rondom een overlijden gebeurt. Ze willen het graag goed doen, maar twijfelen tegelijk: wat vertel je wel, wat liever nog niet, en hoeveel kan een kind eigenlijk aan? Die vragen zijn heel begrijpelijk. In de praktijk zie ik al bijna twintig jaar hoe waardevol het kan zijn om kinderen, op een passende manier, onderdeel te laten zijn van het hele proces rondom het afscheid.

Meer begrip dan we vaak denken

Kinderen, hoe jong ook, hebben een scherp gevoel voor wat er speelt. Ze merken spanning, verdriet en veranderingen feilloos op. Juist daarom helpt het om hen serieus te nemen en uit te leggen wat er aan de hand is. Door woorden te geven aan wat er gebeurt, ontstaat rust en overzicht. Kinderen voelen zich gezien en ervaren dat ze erbij horen.

In mijn dagelijkse werk ontmoet ik veel gezinnen waarin jonge kinderen rouwen. Wat steeds terugkomt, is hoe belangrijk openheid en duidelijkheid voor hen zijn. Geen ingewikkelde uitleg, maar eerlijke taal die past bij hun leeftijd.

Het overlijden bespreekbaar maken

Het moment waarop je een kind vertelt dat iemand is overleden, kan heel beladen voelen. Soms hoor je jezelf de woorden uitspreken en komt het verdriet ineens extra dichtbij. Dat is heel menselijk. Toch raad ik aan om dit gesprek niet uit te stellen. Kinderen hebben vaak al in de gaten dat er iets niet klopt.

Vertel het rustig en helder, zonder omwegen. Geef ruimte voor vragen en laat weten dat die altijd mogen komen, ook later. Blijf daarnaast uitleggen wat er gaat gebeuren in de komende dagen. Die voorspelbaarheid geeft houvast in een onzekere periode.

Een rol tijdens het afscheid

Wanneer kinderen de kans krijgen om op hun eigen manier betrokken te zijn bij het afscheid, zie ik vaak dat dit hen helpt bij het verwerken van het verlies. Ze hoeven geen toeschouwer te zijn, maar mogen meedoen.

Dat kan op verschillende manieren. Een tekening maken, een kaarsje aansteken, een paar woorden voorlezen samen met een ouder. Soms werk ik met speciale kistsluitingen in de vorm van een vlinder. Die kunnen kinderen versieren, waardoor ze iets tastbaars bijdragen. Het zijn kleine gebaren, maar ze hebben vaak een grote betekenis.

Twijfel hoort erbij

Ouders vragen mij regelmatig of ze het ‘goed’ doen. Mijn antwoord is altijd hetzelfde: er bestaat geen vast stappenplan. Elk kind is anders, elk gezin is anders. Wat vandaag goed voelt, kan morgen veranderen en dat mag.

Mijn rol is om mee te denken, mogelijkheden te laten zien en rust te brengen in een periode waarin veel tegelijk op u afkomt. Soms gebeurt dat al tijdens een voorbespreking, waarin we niet alleen praktische keuzes bespreken, maar ook stilstaan bij de rol van kinderen en wat voor hen passend kan zijn.

Een herinnering om op terug te vallen

Voor veel kinderen is dit hun eerste ervaring met verlies. Juist daarom kan het helpend zijn als zij terugkijken op een moment waarin ze zich betrokken en serieus genomen voelden. Niet om het verdriet weg te nemen, maar om een herinnering te creëren waarin ruimte was voor wie zij zijn.

Wat ik vaak terug hoor van ouders, is dat hun kind later nog spreekt over dat ene moment: de kaars, de tekening, de vlinder. Dat zijn ankers geworden. En precies daar zit de waarde van zorgvuldig begeleiden.

Heeft u vragen of twijfels over hoe u uw kind kunt meenemen in deze periode? Dan denk ik graag met u mee. In alle rust, stap voor stap. Zoals altijd geldt: niets hoeft, alles mag.

Video Mariëlle Verbaas Uitvaartverzorging | Kinderen betrekken bij een afscheid